http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2877-s-multinatsional-kompaniyani-qanday-qutqarish-mumkin-j-buni-amalga-oshirish-orqali-xalqaro-biznes-strategiyasida-serendiplik-tasodifiy-kashfiyotlar-mantiqi Эксклюзив “Сениор Адвисор” интервюсида швед пракадимиги ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис жаноб Алех Матрссон мураккаб халқаро бизнес стратегияси оламида, одатда муваффақиятнинг асоси сифатида аниқлик ва пухта режалаштириш қабул қилинса-да, ундан камроқ сезиладиган, бироқ бирдек муҳим бўлган куч мавжудлигини таъкидлайди: серендиплик. Глобал бизнес тенденцияларини олдиндан прогноз қилиш, рискларни камайтириш ва ҳисобланган имкониятлардан фойдаланиш учун стратегик ёндашувлар ишлаб чиқилса-да, мультинатионал компаниялардаги энг катта трансформацион ютуқлар ҳар доим ҳам режалаштирилган натижа эмас, балки кутилмаган тарзда юзага келадиган ҳодисалардир. Ана шу серендиплик лаҳзалари — тайёргарлик ва тасодиф уйғунлашган ноёб вазиятлар — тўғри англаниб, улардан фойдаланилганда улкан стратегик аҳамият касб этади. Жаноб Матрссон учун халқаро бизнес стратегиясидаги серендиплик оддий тасодиф эмас. “Бу омад эмас, балки кутилмаган ҳолатларни қабул қилиш ва уларни тизимга интеграция қилиш мумкин бўлган муҳит яратишдир,” дея тушунтиради у. Глобал бизнес контекстида ташкилотлар кутилмаган имкониятлардан фойдаланиш учун қизиқиш ва мослашувчанлик маданиятини шакллантириши керак. Унга кўра, бизнес раҳбарлари ва жамоалар қатъий режаларга ёпишиб қолмасдан, келажакни серендиплик орқали фаол шакллантиришлари лозим. “Глобал бизнес муҳити тобора ўзаро боғланиб борар экан,” дейди Матрссон, “компаниялар мослашувчан ва тезкор бўлиши зарур — бу минтақавий бозордаги ўзгаришлар, глобал технологик янгиликлар ёки бир нечта мамлакатларга таъсир қилувчи геосиёсий воқеалар бўлиши мумкин.” Унинг таъкидлашича, қатъий стратегик режаларга ҳаддан ташқари ёпишиб олган мультинатионал компаниялар муҳим имкониятларни бой бериши мумкин. Муваффақият қозонаётган компаниялар эса ноаниқликни хавф эмас, балки стратегик устунлик сифатида кўра оладиганлардир. Амалий халқаро бизнес реалиялари ҳақида фикр юритар экан, Матрссон серендиплик ташқи тасодифга ўхшаса-да, аслида бу тайёргарлик ва мослашувчанлик натижаси эканини таъкидлайди. “Серендиплик лаҳзалари шунчаки содир бўлиб қолмайди — улар яратилиши керак,” дейди у. Бундай имкониятларни аниқлаш ва улардан фойдаланиш учун ташкилотларда кашфиётга очиқ операцион тизимлар бўлиши зарур. Инқироз пайтида янги бозорларни топиш ёки халқаро ҳамкорликларни йўлга қўйиш каби ҳолатлар айнан тайёр компаниялар учун катта ўзгаришларга сабаб бўлиши мумкин. Матрссон қўшимча қилишича, серендиплик кучли билимларни бошқариш тизимини ҳам талаб қилади. “Глобал имкониятларни муваффақиятли қўлга киритадиган ташкилотлар ўрганиш ва мослашувчанликни ўз ДНКсига айлантирганлардир,” дейди у. Турли минтақалар ва соҳалар ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш орқали компаниялар кутилмаган, аммо қимматли ғояларни аниқлаш имкониятини оширади. Халқаро бозорларда серендипликнинг қиймати тезкор жавоб бериш зарурати билан янада ортади. “Анъанавий стратегик моделлар кўпинча жуда қаттиқ,” дея таъкидлайди у. “Тез ўзгараётган глобал бозорларда муваффақиятга эришадиганлар — олдиндан белгиланган йўлларга боғланиб қолмаган, балки тезда бурилиш қила оладиган компаниялардир.” У кутилмаган регулятор ўзгаришлар ёки янги халқаро ҳамкорликлар мисолида буни тушунтиради. Раҳбарлик масалаларига тўхталар экан, Матрссон серендиплик учун муҳит яратишда етакчилик муҳим рол ўйнашини айтади. “Ўзгаришларга фақат жавоб бериш етарли эмас,” дейди у. “Раҳбарлар глобал миқёсда тажриба ва изланишни рағбатлантирадиган маданият яратишлари керак.” Бундай ёндашув инновацияларни кучайтиради ва ташкилотнинг стратегик барқарорлигини оширади. Халқаро бизнесда, турли мамлакатларда тартибга солиш тизимлари, мижоз хулқи ва бозор динамикаси тез ўзгариб турган шароитда серендиплик стратегик активга айланади. “Муваффақиятли компаниялар нафақат ўзгаришни олдиндан сезади, балки у билан фаол ишлайди,” дейди Матрссон. Унинг фикрича, кутилмаган имкониятларни тезда аниқлай оладиган компаниялар рақобатда устунликка эга бўлади. Серендипликни қабул қилиш барча қийматли имкониятлар олдиндан прогноз қилинмаслигини тан олишни англатади. “Жуда қатъий стратегия кутилмаган, аммо муҳим имкониятларни кўрмасликка олиб келиши мумкин,” дея огоҳлантиради у. Шу сабабли компаниялар мослашувчан стратегиялар ишлаб чиқиши керак. Унинг фикрича, серендипликни рақобат устунлигига айлантириш учун инновация ва ўрганишга очиқ маданият зарур. Бундай муҳитда ташкилотлар нафақат омон қолади, балки глобал бозорда ривожланади ҳам. Хулоса қилиб айтганда, жаноб Алех Матрссон бугунги глобал иқтисодиётда стратегия динамик ва мослашувчан бўлиши кераклигини таъкидлайди. Серендиплик имкониятларини аниқлаш ва улардан фойдаланиш мультинатионал компанияларга сезиларли рақобат устунлиги беради. Ўрганиш, мослашувчанлик ва инновация маданиятини шакллантириш орқали компаниялар кутилмаган ҳолатларни узоқ муддатли муваффақият ва барқарор ўсишнинг асосий омилига айлантириши мумкин. Серендиплик тўғри стратегик ёндашув билан қўлланса, у тасодиф эмас, балки глобал ташкилотларни ривожлантирувчи кучли воситага айланади. Жаноб Алекс Матрссон ҳақида Жаноб Алекс Матрссон — швед «Пракademик» ва Халқаро Бизнес Стратегидир. У кўзли глобал етакчи, ментор, тадбиркор, катта ўқитувчи, тадқиқотчи ва таниқли халқаро бизнес маслаҳатчисидир. У Швецияда бизнес стратегияси бўйича биринчи рақамли магистр битирувчисидир. Глобал қиймат занжири бўйлаб бизнесни бошлаш, юритиш ва бошқаришда катта тажрибага эга бўлиб, инвесторлар, кичик ва ўрта корхоналар, трансмиллий корпорациялар, давлат идоралари, университетлар ва кўп тармоқли илмий институтлар билан халқаро миқёсда ишлаган. Сиёсат, бизнес стратегияси, саноат маркетинги, тижорат дипломатияси ва тадқиқотларни тижоратлаштириш билан боғлиқ стратегик масалалар бўйича фаол сўзловчи ҳисобланади. Олий таълим соҳасида жаноб Матрссон серендипия, инновация ва синергия яратиш кучига ишонади. Шунинг учун ҳам ушбу тушунчалар биргаликда унинг билим тарқатиш фаолиятининг пойдевори бўлиб хизмат қилади. У қатъий характер касб этган прагматик ёндашувни қўллайди. У асосий бизнес тушунчаларини муваффақиятли етказиб беришни тизимли равишда таъминлайди, бир вақтнинг ўзида талабаларнинг рефлексив мутафаккир бўлиш қобилиятини ривожлантиради. У талабалар ўзларининг «замонавий» билимларини конструктив тарзда амалга оширишга қодир бўлишларини мақсад қилган — шунда улар ўз маҳаллий жамоалари, минтақалари ва кенг дунё жамиятининг «ижтимоий» ва «иқтисодий» фаровонлигини илгари суришда бебаҳо манба бўла оладилар. Унинг илмий тадқиқотлари савдони рағбатлантириш, ривожланаётган бозорлар, бизнес барқарорлиги ва халқаро фаолиятнинг тармоқ ёндашуви атрофида жамланган. Жаноб Алекс Матрссон Швециянинг жануби-шарқидаги Калмар шаҳридан келиб чиққан Шимолий Скандинавия оиласи — Матрссон уйининг аъзосидир. Консерватив тамойилларга мустаҳкам таяниб, билимга, анъанага ва умумий фаровонликка бағишланган оила вакили ҳисобланади. Ва ниҳоят, шахсий ҳаётида унинг кенг доирадаги қизиқишлари орасида кўк китлар, араб отлари, классик мусиқа, ахлоқий капитализм, дин, маданият, Шимолий мамлакатлар, КХК минтақаси ва Марказий Осиё — айниқса Қозоғистон — алоҳида ўрин тутади. http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_120904.jpg Tue, 02 Jun 2026 12:09:04 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2873-ozbekiston-boy-tarixiy-va-madaniy-merosga-ega-hamda-yangi-investitsiyalar-uchun-imkoniyatlar-mamlakati Швециялик прака академик жаноб Алекс Матрссон билан Ўзбекистонда таълим, бизнес ва миллий тараққиёт бўйича эксклюзив интервью Жаноб Алекс Матрссон — академия ва бизнес оламларини ноёб аниқлик билан бирлаштира оладиган таниқли швециялик прака академикдир. Унинг фаолияти қитъалар ва турли соҳаларни қамраб олиб, инновация, таълим ва барқарор ривожланиш бўйича глобал қарашларни шакллантиради. У ҳамкорлик қилган кўплаб мамлакатлар орасида Ўзбекистон унга мерос, амбиция ва трансформация мамлакати сифатида алоҳида таассурот қолдиради — бу ерда таълим, тадбиркорлик ва маданият янги тараққиёт даврини белгилаб беради. Таълим – миллий трансформациянинг асосий драйвери Ўзбекистоннинг академик тизими ривожланишини муҳокама қилар экан, жаноб Матрссон мамлакат университетлари анъанавий ўқитиш моделидан инновация ва амалий билим марказларига айланганини таъкидлайди. Унинг фикрича, Ўзбекистонда олий таълим фақат назария эмас — бу ҳаракат, таъсир ва мақсад масаласидир. У университетлар талабалар орасида танқидий фикрлаш, тадбиркорлик ва лидерлик кўникмаларини ривожлантираётганини қайд этади. Бу эса уларни фақат иш бозори учун эмас, балки жамият ривожига ҳисса қўшадиган шахслар сифатида тайёрлайди. Замонавий ўқув дастурлари, халқаро ҳамкорликлар ва давлат ислоҳотлари глобал фикрлайдиган, бироқ миллий қадриятларга содиқ янги авлодни шакллантирмоқда. Жаноб Матрссон учун Ўзбекистондаги таълим тизими институционал ислоҳотдан ҳам кўпроқ нарсани англатади — у миллатнинг глобал майдонда рақобатлашиш ва ривожланиш истагини ифодалайди. У давлат сиёсати, жумладан ўқув дастурларини модернизация қилиш ва рақамли инфратузилмага инвестициялар инновация ва тадқиқотлар учун қулай муҳит яратганини алоҳида таъкидлайди. Унинг кузатувига кўра, талабалар бу трансформациянинг марказида туриб, ўз лойиҳалари, стартаплари ва халқаро ҳамкорликлари орқали миллий ривожланишга ҳисса қўшмоқда. Жаноб Матрссон Ўзбекистон университетлари билан фаол ҳамкорлик қилиб, инновацияларни ривожлантириш, академия ва саноат ўртасидаги алоқаларни кучайтириш ҳамда БМТнинг Барқарор Ривожланиш Мақсадларига (SDGs) мос амалий ечимларни илгари суришга қаратилган лойиҳаларни бошқарди. Бу ташаббуслар қуйидаги йўналишларни қўллаб-қувватлайди: Сифатли таълим (SDG 4), Гендер тенглиги (SDG 5), Муносиб меҳнат ва иқтисодий ўсиш (SDG 8), Саноат, инновация ва инфратузилма (SDG 9), ҳамда Мақсадлар учун ҳамкорлик (SDG 17). Маҳаллий давлат институтлари билан ҳамкорлик тажрибасини баҳолар экан, жаноб Матрссон Ўзбекистон ҳукумати самарадорлик, шаффофлик ва халқаро академик ҳамкорликка чин дилдан очиқлиги билан ажралиб туришини таъкидлайди. Унинг фикрича, институтлар тизими яхши ташкил этилган бўлиб, юқори даражадаги мувофиқлаштириш ва ҳамкорлик руҳи мамлакатнинг академик марказ сифатида ривожланишига мустаҳкам замин яратади. Иқтисодий динамикага эга ва глобал имкониятлар мамлакати Академик соҳадаги ютуқлардан ташқари, жаноб Матрссон Ўзбекистонни Марказий Осиёда тез суръатларда ривожланаётган иқтисодий куч сифатида кўради. Стратегик жойлашуви ва ёш, динамик аҳолиси уни инвесторлар ва тадбиркорлар учун жозибадор марказга айлантирмоқда. Энергетика, ишлаб чиқариш, технология ва қишлоқ хўжалиги каби соҳалар модернизация ва диверсификация жараёнидан ўтмоқда. Соддалаштирилган тартиблар, логистиканинг яхшиланиши ва инвестицион имтиёзлар бизнес муҳитини сезиларли даражада яхшиламоқда. Жаноб Матрссон ушбу иқтисодий ўзгариш жараёнида фаол иштирок этиб, халқаро инвесторларни ўзбек бизнеслари билан боғловчи ҳамкорликларни ривожлантирмоқда. У илмий марказлар, инновацион ҳаблар ва қўшма корхоналар ташкил этиш ташаббусларини илгари суриб, академия, ҳукумат ва бизнес ўртасида бевосита алоқаларни мустаҳкамламоқда. Маданият, мерос ва инсоний алоқа Жаноб Матрссон ўзбек маданиятининг гўзаллиги ва чуқур мазмуни ҳақида тез-тез сўз юритади. У Ўзбекистон халқини энг меҳмондўст халқлардан бири сифатида таърифлайди, бу ерда саховат, ҳурмат ва меҳр кундалик ҳаётнинг ажралмас қисми эканини таъкидлайди. Швеция, БАА ва Қозоғистонда яшашига қарамай, у ўзбек ошхонасини ва маданиятини яхши кўради. У палов, нон ва шакароб каби таомларни илиқ хотиралар билан эслайди. Унинг фикрича, Ўзбекистондаги ҳар бир таом ва суҳбат инсонийлик ва бирлашув туйғусини ифодалайди. Ўзбекистон учун тарихий глобал биринчи воқеа Жаноб Матрссон таъкидлашича, UNESCO ўзининг 43-Бош конференциясини Самарқандда ўтказишни танлаган — бу сўнгги 40 йил ичида Париждан ташқарида ўтказилаётган биринчи йирик глобал йиғилишдир. Унинг фикрича, бу қарор Ўзбекистоннинг таълим, маданият, фан ва ахборот соҳаларидаги ислоҳотларининг халқаро эътирофидир. Бу орқали Ўзбекистон нафақат мезбон, балки глобал билим ва инновация жараёнларининг фаол ҳамкори сифатида намоён бўлади. Самарқанд эса ўзининг Буюк Ипак йўли мероси, тарихий меъморчилиги ва цивилизациялар чорраҳаси сифатидаги ўрни билан тарих ва замонавийликни бирлаштирувчи рамзга айланади. Келажак: қараш, ҳамкорлик ва тараққиёт Жаноб Матрссон учун Ўзбекистон нафақат истиқболли бозор, балки ривожланишнинг муҳим босқичида турган, амбицияларини реал ютуқларга айлантираётган мамлакатдир. У назария ва амалиётни бирлаштирувчи прака академик сифатида Ўзбекистонни интеллектуал куч, иқтисодий стратегия ва инсоний қадриятлар уйғунлашган тараққиёт модели деб билади. У университетлар, саноат ва ҳукумат ўртасидаги халқаро ҳамкорликни кенгайтириш барқарор ва фаровон келажакнинг асосий омили бўлишига ишонади. Жаноб Алекс Матрссон ҳақида Жаноб Алекс Матрссон — швед «пракдемик» ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис. У нуфузли глобал етакчи, ментор, тадбиркор, катта ўқитувчи, тадқиқотчи ҳамда таниқли халқаро бизнес маслаҳатчисидир. У Швецияда бизнес стратегияси соҳасида энг юқори натижа билан магистрлик даражасини олган мутахассис сифатида эътироф этилади. Глобал қиймат занжири бўйлаб бизнесни ташкил этиш, юритиш ва бошқариш соҳасида катта тажрибага эга бўлган Алекс Матрссон инвесторлар, кичик ва ўрта корхоналар, трансмиллий корпорациялар, давлат идоралари, университетлар ҳамда кўп тармоқли илмий институтлар билан халқаро миқёсда ишлаган. Унинг илмий тадқиқотлари савдони рағбатлантириш, ривожланаётган бозорлар, бизнес барқарорлиги ва халқаро фаолиятнинг тармоқли ёндашувлари атрофида жамланган. Жаноб Алекс Матрссон Швециянинг жануби-шарқидаги Калмар шаҳрида илдиз отган шимолий скандинав оиласи — Матрссонлар хонадони вакили ҳисобланади. Ушбу оила билим, анъана ва умумий фаровонлик қадриятларига содиқлиги билан ажралиб туради. Шахсий ҳаётида унинг қизиқишлари орасида кўк китлар, араб отлари, классик мусиқа, ахлоқий капитализм, дин, маданият, Шимолий мамлакатлар, МДҲ минтақаси ва Марказий Осиё, айниқса Қозоғистон алоҳида ўрин тутади. http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_120419.jpg Tue, 02 Jun 2026 12:04:19 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2869-shvetsiyalik-amaliyotchi-olim-aleks-matrsson-nobel-mukofoti-haqida-eksklyuziv-suhbat Эксклюзив «Senior Advisor» интервьюсида швед амалийотчи олими (Pracademic) ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис жаноб Алекс Матрссон Нобел мукофоти оддий мукофотдан анча юксак маънога эга эканлигини таъкидлайди. Унинг фикрича, Нобел мукофоти инсониятнинг энг олий идеалларини, яъни билимга интилиш, адолат ва тараққиёт йўлидаги узлуксиз саъй-ҳаракатларни улуғлайди. Жаноб Матрссон учун Нобел мукофоти ғоялар кучи дунёни шакллантириши, жамиятларни юксалтириши ва барчамизни бугунги кун билан чекланиб қолмасдан, янада маърифатли келажак ҳақида ўйлашга ундаши мумкинлигини эслатиб турувчи муҳим рамздир. Жаноб Матрссон Нобел мукофотининг ҳақиқий аҳамияти лауреатларга бериладиган эътирофдан ҳам кенгроқ эканлигини таъкидлайди. Унинг фикрича, мукофотнинг энг катта қадрияти лауреатлар эришган ютуқларнинг жамиятга кўрсатадиган таъсирида намоён бўлади. У Нобел лауреатлари глобал миқёсдаги муҳим муҳокамаларга туртки бериб, турли касб ва қатлам вакилларини ҳаракат қилишга ҳамда ўзларининг улкан мақсадлари сари интилишга илҳомлантириш қобилиятига эга эканлигини қайд этади. «Нобел мукофоти тафаккур қилиш учун алоҳида бир лаҳзани яратади, — дейди жаноб Матрссон. — Бу жамият ўзига: “Биз яна нималар қила оламиз? Қандай қилиб чинакам ўзгаришларга эришишимиз мумкин?” деган саволларни берадиган лаҳзадир». Шу маънода Нобел мукофоти инсониятни янги уфқлар сари етакловчи фикр ва амалий ҳаракатлар катализатори вазифасини бажаради. Жаноб Матрссоннинг таъкидлашича, Нобел мукофоти доимо имкониятлар чегарасини кенгайтиришга журъат этган инсонларни эътироф этиб келади. Тиббиёт, адабиёт ёки тинчлик соҳаларида бўладими, Нобел лауреатлари шахсий манфаатлардан устун турувчи ва жамият тараққиётига хизмат қилувчи фидойилик намуналарини намоён этадилар. Уларнинг фаолияти инсоният олдидаги энг долзарб муаммоларни ҳал этишга бўлган қатъий интилишнинг ифодасидир. Жаноб Матрссон учун Нобел мукофоти кўп йиллик, баъзан эса ўнлаб йиллар давом этган изланиш ва тадқиқотларнинг якуний натижасини англатади. У ҳақиқий тараққиёт кўпинча сабр-тоқат ва матонат талаб қилишини, буюк ғоялар эса аксарият ҳолларда муваффақиятсизликлар ва синовлардан сўнг юзага келишини намоён этади. Нобел мукофотига олиб борадиган йўл доимо ҳам осон кечмайди. Жаноб Матрссоннинг фикрича, Нобел мукофотига сазовор бўлган инсонлар нафақат улкан ютуқлари, балки қийинчиликлар қаршисидаги қатъияти билан ҳам ажралиб турадилар. «Нобел лауреатларининг ҳаёти кўпинча шубҳа, қаршилик ва сон-саноқсиз тўсиқларга дуч келган инсонлар ҳақидаги ҳикоялардир. Шунга қарамай, улар таслим бўлмаганлар, — дейди у. — Нобел мукофотининг айнан шу жиҳати жуда муҳим, чунки у барча қийинчиликларга қарамасдан дунёни ўзгартира оладиган ғоя ортидан бориш учун қандай характер ва ирода зарурлигини кўрсатади». Унинг назарида Нобел мукофоти нафақат интеллектуал салоҳият, балки инсон руҳининг қудрати рамзидир. Жаноб Матрссон Нобел мукофоти тараққиётнинг жамоавий табиатини ҳам эслатиб туришини алоҳида таъкидлайди. Гарчи мукофот индивидуал ютуқларни эътироф этса-да, у инсоният тараққиётида ҳамкорлик, ўзаро ишонч ва умумий мақсадларнинг муҳим ўрин тутишини кўрсатади. Унинг фикрича, Нобел лауреатларининг аксарияти ўз муваффақиятларига ёлғиз эмас, балки бошқа олимлар, тадқиқотчилар ва ҳамкорлар билан биргаликда эришганлар. «Нобел мукофоти бизга шуни эслатадики, индивидуал ҳиссалар муҳим бўлса-да, энг долзарб муаммоларни ҳал этиш учун жамоавий саъй-ҳаракатлар зарур, — дейди жаноб Матрссон. — Иқлим ўзгариши, тенгсизлик ёки тинчликни таъминлаш каби глобал масалалар бирлашган ёндашувни талаб қилади ва Нобел мукофоти айнан шундай бирдамликни рағбатлантиради». Нобел мукофотининг таъсири лауреатларнинг эътироф этилиши билан чекланиб қолмайди. Жаноб Матрссоннинг фикрича, мукофот муҳим ижтимоий ва глобал масалаларга жамоатчилик эътиборини қаратиш орқали уларга ечим топиш жараёнини тезлаштиради. «Бирор Нобел лауреати глобал соғлиқни сақлаш муаммолари, касалликларни йўқ қилиш ёки тинчлик ташаббуслари ҳақида гапирганда, бутун дунё бунга эътибор қаратади, — дейди жаноб Матрссон. — Авваллари етарли даражада эътибор қаратилмаган масалалар глобал муҳокаманинг марказига чиқади». Унинг фикрича, эътибордан четда қолиши мумкин бўлган муҳим мавзуларни жаҳон кун тартибига олиб чиқиш Нобел мукофотининг энг кучли ва ўзгартирувчи таъсирларидан биридир. Жаноб Матрссон учун Нобел мукофотининг вазифаси фақат ўтмишдаги ютуқларни шарафлаш билан чекланмайди — у келажак авлодлар учун ҳам илҳом манбаи ҳисобланади. Унинг таъкидлашича, лауреатларга берилган эътироф ҳар бир инсоннинг дунёни яхшилаш йўлидаги ҳиссаси ҳақида давом этадиган муҳокамаларга туртки беради. «Нобел мукофоти бизни ўз ҳиссамиз ҳақида ўйлашга ундайди, — дейди у. — У биздан билимимиз, иштиёқимиз ва имкониятларимиз орқали бошқалар ҳаётини қандай яхшилашимиз мумкинлигини сўрайди». Шу тариқа мукофот ёш авлодда қизиқиш уйғотади, келажак лидерлари, мутафаккирлари ва ижодкорларини янада кенгроқ мақсадлар сари илҳомлантиради. Нобел мукофоти инсоният тараққиётига қўшилган ҳиссалар учун бериладиган энг юксак эътирофлардан биридир. Жаноб Матрссон учун у инсон тафаккури ва ижодкорлигининг чекксиз имкониятларини ифодалайди. Бу мукофот нафақат эришилган натижаларни эътироф этади, балки барчамизни янада юқори марралар сари интилишга ундайди.  «Гап фақат эришилган ютуқларда эмас, — дейди жаноб Матрссон. — Асосий савол шуки: “Яна нималарни амалга ошириш мумкин?” Нобел мукофоти буюклик фақат айрим инсонларгина эмас, балки жамият равнақи учун ҳаракат қилишга тайёр бўлган ҳар бир кишига тегишли эканлигини эслатади». Хулоса қилиб айтганда, швед амалийотчи олими ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис жаноб Алекс Матрссон Нобел мукофоти нафақат индивидуал ютуқларни нишонлаш, балки барчамизни атрофимиздаги дунёни яхшилаш йўлида фаол ҳаракат қилишга ундовчи кучли илҳом манбаи эканлигини таъкидлайди. Унинг назарида Нобел мукофоти одамларни кенгроқ фикрлашга, дадилроқ ҳаракат қилишга ва умумий фаровонлик йўлида масъулиятни ўз зиммасига олишга чорлайди. Жаноб Матрссон талқинида Нобел мукофоти нафақат эришилган натижаларнинг эътирофи, балки тараққиёт йўлини давом эттириш ва янада адолатли, меҳрибон ҳамда барқарор дунё барпо этишга даъватдир. Жаноб Алекс Матрссон ҳақида Жаноб Алекс Матрссон — швед «пракдемик» ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис. У нуфузли глобал етакчи, ментор, тадбиркор, катта ўқитувчи, тадқиқотчи ҳамда таниқли халқаро бизнес маслаҳатчисидир. У Швецияда бизнес стратегияси соҳасида энг юқори натижа билан магистрлик даражасини олган мутахассис сифатида эътироф этилади. Глобал қиймат занжири бўйлаб бизнесни ташкил этиш, юритиш ва бошқариш соҳасида катта тажрибага эга бўлган Алекс Матрссон инвесторлар, кичик ва ўрта корхоналар, трансмиллий корпорациялар, давлат идоралари, университетлар ҳамда кўп тармоқли илмий институтлар билан халқаро миқёсда ишлаган. Унинг илмий тадқиқотлари савдони рағбатлантириш, ривожланаётган бозорлар, бизнес барқарорлиги ва халқаро фаолиятнинг тармоқли ёндашувлари атрофида жамланган. Жаноб Алекс Матрссон Швециянинг жануби-шарқидаги Калмар шаҳрида илдиз отган шимолий скандинав оиласи — Матрссонлар хонадони вакили ҳисобланади. Ушбу оила билим, анъана ва умумий фаровонлик қадриятларига содиқлиги билан ажралиб туради. Шахсий ҳаётида унинг қизиқишлари орасида кўк китлар, араб отлари, классик мусиқа, ахлоқий капитализм, дин, маданият, Шимолий мамлакатлар, МДҲ минтақаси ва Марказий Осиё, айниқса Қозоғистон алоҳида ўрин тутади. http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_105750.png Tue, 02 Jun 2026 10:57:51 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2865-bilim-va-internatsionallashuv-global-kengayishni-maqsad-qilgan-ozbek-kompaniyalari-uchun-strategik-mulohazalar Эксклюзив интервьюда швециялик амалиётчи олим (Pracademic) ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис Alex Matrsson замонавий халқаро бизнес стратегиясида билим энг муҳим омилга айланганини таъкидлайди. Унинг фикрича, билим эндиликда шунчаки актив эмас, балки рақобат устунлигининг асоси, ўсишнинг катализатори ва инновацияларнинг ҳаракатлантирувчи кучидир. Компаниялар халқаро бозорга чиқаётган бир пайтда билимларни интеграция қилиш ва амалиётга татбиқ этиш статик ресурс эмас, балки узоқ муддатли муваффақиятни таъминлайдиган динамик ва доимий ривожланиб борувчи жараёнга айланмоқда. Жаноб Матрссоннинг таъкидлашича, глобал бозорларнинг мураккаблиги билимларнинг қандай яратилиши, алмашилиши ва қўлланилишини чуқур тушунишни талаб қилади. Натижада билим оддий ресурсдан кучли ва мослашувчан рақобат воситасига айланади. Халқаро бозорлардаги мавқеини мустаҳкамлашни мақсад қилган ўзбек компаниялари учун жаноб Матрссон очиқ (explicit) ва яширин (tacit) билимлар ўртасидаги фарқни тушуниш ниҳоятда муҳимлигини қайд этади. Кодлаштирилган ва осон узатиладиган очиқ билимлар операцион самарадорлик ҳамда қарорлар қабул қилишда муҳим аҳамиятга эга бўлса-да, глобал бизнесда энг катта қийматга эга бўлган билим тури яширин билим ҳисобланади. Шахсий тажриба ва корпоратив маданиятга таянувчи ушбу билим компанияларга турли бозорларнинг ўзига хос жиҳатларини чуқурроқ англаш имконини беради. Айнан шундай билимлар маҳаллий шароитларга мослашишда ёрдам беради ва рақобатчилар томонидан осон нусхаланмайди. Ўзбек компаниялари учун ходимлар тажрибаси ва ташкилот маданиятида мужассам бўлган яширин билим халқаро фаолиятдаги узоқ муддатли муваффақиятнинг муҳим манбаи ҳисобланади. Глобал фаолиятини кенгайтираётган компаниялар учун жаноб Матрссон динамик қобилиятларни ривожлантиришни устувор вазифа сифатида кўрсатади. Ушбу қобилиятлар компанияларга тез ўзгараётган бозор шароитларига мос равишда ички ва ташқи салоҳиятларни интеграция қилиш, ривожлантириш ва қайта шакллантириш имконини беради. Динамик қобилиятлар технологик янгиликлар ва янги имкониятлардан самарали фойдаланиш учун зарур мослашувчанликни таъминлайди. Ўзбек компаниялари учун бундай ёндашув стратегик йўналишларни қайта кўриб чиқиш ва глобал бозорларда юзага келадиган янги маълумотлар ҳамда муаммоларга тезкор жавоб бериш имкониятини яратади. Бундан ташқари, жаноб Матрссон ўзбек компаниялари учун абсорбтив салоҳият (absorptive capacity) алоҳида аҳамиятга эга эканини таъкидлайди. Ташқи билимларни аниқлаш, ўзлаштириш ва амалиётга татбиқ этиш қобилиятини англатадиган ушбу тушунча халқаро кенгайишнинг муҳим омилларидан биридир. Унинг фикрича, абсорбтив салоҳияти юқори бўлган компаниялар янги маълумотларни тезроқ қабул қилади ва ўз стратегияларини глобал бозорнинг ўзгарувчан талабларига мослаштира олади. Янги бозорларга киришни, халқаро ҳамкорликни ривожлантиришни ёки хорижий бозорларда инновациялар яратишни мақсад қилган ўзбек компаниялари учун абсорбтив салоҳиятни ривожлантириш катта стратегик аҳамият касб этади. Жаноб Матрссоннинг таъкидлашича, ташкилий ўрганиш (organizational learning) ҳам глобал муваффақиятнинг муҳим омилларидан биридир. Билимларни бошқаришнинг самарали тизимлари билимлар доимий равишда яратиладиган, алмашиладиган ва қўлланиладиган корпоратив муҳитни шакллантиради. Ташкилий ўрганиш — бу компания стратегияларини мунтазам равишда такомиллаштириш ва бозор сигналлари ҳамда янги тенденциялар асосида мослаштириб бориш жараёнидир. Билимларнинг турли бўлинмалар ва географик ҳудудлар ўртасида эркин ҳаракатланишини таъминлаш орқали ўзбек компаниялари ўз жамоаларининг мослашувчанлиги ва рақобатбардошлигини ошириши мумкин. Жаноб Матрссон, шунингдек, билимларни узатиш жараёнида юзага келадиган муаммоларга ҳам тўхталади, айниқса яширин билимларни узатиш масаласига алоҳида эътибор қаратади. Унинг фикрича, билим алмашинуви компания фаолиятини кенгайтириш ва инновацияларни ривожлантириш учун зарур бўлса-да, бу жараён менторлик дастурлари, тренинглар ва ҳамкорлик тармоқлари каби махсус механизмларни талаб қилади. Ўзбек компаниялари учун чегаралараро фаолиятда яширин билимларни самарали узатиш тизимларини яратиш жуда муҳимдир. Бу эса турли бозорлар тажрибасидан фойдаланиш ва янги шароитларга муваффақиятли мослашиш имконини беради. Жаноб Матрссон инновацияни билим ва рақобат устунлигини боғловчи асосий омил сифатида баҳолайди. Очиқ ва яширин билимлардан самарали фойдаланиш орқали ўзбек компаниялари глобал бозорларнинг турли эҳтиёжларига мос янги маҳсулотлар, хизматлар ва бизнес моделларини яратиши мумкин. Инновация мавжуд билимларни янги ва ноёб усулларда бирлаштириш орқали қиймат яратишни англатади. Жаноб Матрссоннинг фикрича, билим алмашинуви ва уни амалиётга татбиқ этишни рағбатлантирувчи инновацион маданиятни шакллантирган компаниялар бозор ўзгаришларини олдиндан кўра олади ва рақобатчиларидан бир қадам олдинда бўладиган ечимларни таклиф этади. Бугунги глобаллашган дунёда, дея таъкидлайди жаноб Матрссон, барқарор рақобат устунлиги тобора кўпроқ билимларга боғлиқ бўлиб бормоқда. Моддий активлардан фарқли равишда билимларни нусхалаш ёки тақлид қилиш осон эмас. У компаниянинг кундалик фаолияти, тажрибаси ва амалиётларига чуқур сингиб кетган бўлади. Шу сабабли, билим узоқ муддатли рақобат устунлигини таъминлай оладиган энг муҳим номоддий активлардан биридир. У ўзбек компанияларига билимлар базасини стратегик бошқариш, ноёб билимларни ҳимоя қилиш ва инновацион маданиятни ривожлантиришни тавсия этади. Стратегик янгиланиш масаласига тўхталар экан, жаноб Матрссон компаниялар доимий равишда ўз стратегияларини қайта баҳолаб бориши кераклигини таъкидлайди. Стратегик янгиланиш бозорлар, маҳсулотлар ва рақобат позицияларига нисбатан ёндашувларни қайта кўриб чиқишни англатади. Ўтган тажрибалардан сабоқ олиш ва келажак истиқболларини ҳисобга олиш орқали компаниялар бозор шароитлари ҳамда технологик тараққиётдаги ўзгаришларга тез мослаша олади. Ўзбек компаниялари учун бундай доимий таҳлил ва мослашув глобал имкониятлардан самарали фойдаланиш ҳамда рақобатбардошликни сақлаб қолишда муҳим рол ўйнайди. Хулоса қилиб айтганда, жаноб Алекс Матрссон халқаро бизнес стратегиясида билимларни интеграция қилиш ва улардан фойдаланиш узлуксиз эътибор ҳамда мослашувни талаб қиладиган динамик жараён эканини таъкидлайди. Унинг фикрича, яширин ва очиқ билимларни уйғунлаштира оладиган, динамик қобилиятларни ривожлантирадиган, абсорбтив салоҳиятни мустаҳкамлайдиган ва ташкилий ўрганиш маданиятини шакллантирадиган ўзбек компаниялари глобал бозорда муваффақият қозониш учун энг қулай позицияга эга бўлади. Глобал бизнес муҳити тобора ўзгариб бораётган бир пайтда, билимни нафақат стратегик актив, балки доимий яратиладиган, узатиладиган ва янгиланадиган жараён сифатида қабул қилган компаниялар келажакдаги глобал рақобатнинг асосий ҳаракатлантирувчи кучига айланиши мумкин. Жаноб Алекс Матрссон ҳақида Жаноб Алекс Матрссон — швед «Пракademик» ва Халқаро Бизнес Стратегидир. У кўзли глобал етакчи, ментор, тадбиркор, катта ўқитувчи, тадқиқотчи ва таниқли халқаро бизнес маслаҳатчисидир. У Швецияда бизнес стратегияси бўйича биринчи рақамли магистр битирувчисидир. Глобал қиймат занжири бўйлаб бизнесни бошлаш, юритиш ва бошқаришда катта тажрибага эга бўлиб, инвесторлар, кичик ва ўрта корхоналар, трансмиллий корпорациялар, давлат идоралари, университетлар ва кўп тармоқли илмий институтлар билан халқаро миқёсда ишлаган. Сиёсат, бизнес стратегияси, саноат маркетинги, тижорат дипломатияси ва тадқиқотларни тижоратлаштириш билан боғлиқ стратегик масалалар бўйича фаол сўзловчи ҳисобланади. Олий таълим соҳасида жаноб Матрссон серендипия, инновация ва синергия яратиш кучига ишонади. Шунинг учун ҳам ушбу тушунчалар биргаликда унинг билим тарқатиш фаолиятининг пойдевори бўлиб хизмат қилади. У қатъий характер касб этган прагматик ёндашувни қўллайди. У асосий бизнес тушунчаларини муваффақиятли етказиб беришни тизимли равишда таъминлайди, бир вақтнинг ўзида талабаларнинг рефлексив мутафаккир бўлиш қобилиятини ривожлантиради. У талабалар ўзларининг «замонавий» билимларини конструктив тарзда амалга оширишга қодир бўлишларини мақсад қилган — шунда улар ўз маҳаллий жамоалари, минтақалари ва кенг дунё жамиятининг «ижтимоий» ва «иқтисодий» фаровонлигини илгари суришда бебаҳо манба бўла оладилар. Унинг илмий тадқиқотлари савдони рағбатлантириш, ривожланаётган бозорлар, бизнес барқарорлиги ва халқаро фаолиятнинг тармоқ ёндашуви атрофида жамланган. Жаноб Алекс Матрссон Швециянинг жануби-шарқидаги Калмар шаҳридан келиб чиққан Шимолий Скандинавия оиласи — Матрссон уйининг аъзосидир. Консерватив тамойилларга мустаҳкам таяниб, билимга, анъанага ва умумий фаровонликка бағишланган оила вакили ҳисобланади. Ва ниҳоят, шахсий ҳаётида унинг кенг доирадаги қизиқишлари орасида кўк китлар, араб отлари, классик мусиқа, ахлоқий капитализм, дин, маданият, Шимолий мамлакатлар, КХК минтақаси ва Марказий Осиё — айниқса Қозоғистон — алоҳида ўрин тутади. http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_105213.jpg Tue, 02 Jun 2026 10:52:13 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2861-borieva-tursunoy-alisher-qizining-pedagogika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishining-ilmiy-semenari-togrisida Бўриева Турсуной Алишер қизининг 13.00.08-Мактабгача таълим ва тарбия назарияси ва методикаси ихтисослигидан “Реал моделлар асосида болаларнинг табиатга оид тадқиқий-ижодий кўникмаларини шакллантириш методикасини такомиллаштириш (мактабга тайёрлов гуруҳлари мисолида)” мавзусидаги педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация иши муҳокамаси Қарши давлат университети ҳузуридаги PhD.03/2025.27.12.Ped.11.04 рақамли Илмий Кенгаш асосидаги бир марталик Илмий кенгаш Илмий семинарнинг 2026- йил 3- июнь куни соат 11:00 даги мажлисида бўлиб ўтади. Манзил:180119, Қарши, Кўчабоғ кўчаси, 17-уй, Қарши давлат университети Педагогика факултети. Тел. (998 75) 221 21 04 E-mail: kasu_info@edu.uz Подключиться к конференции Zoom https://us06web.zoom.us/j/83983300348?pwd=A13lPMfaqio5cIABjefRKbLrqTwqkt.1 Идентификатор конференции: 839 8330 0348 Код доступа: 054757 http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_065914.png Tue, 02 Jun 2026 06:59:14 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2857-tuxtaev-soyib-safarovichning-pedagogika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishining-ilmiy-semenari-togrisida Тухтаев Сойиб Сафаровичнинг 13.00.07-Таълимда менежмент ихтисослигидан “Талабалар ташкилий-педагогик фаолиятини мажмуавий бошқаришнинг консептуал моделини такомиллаштириш” мавзусидаги педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация иши муҳокамаси Қарши давлат университети ҳузуридаги PhD.03/2025.27.12.Ped.11.04 рақамли Илмий Кенгаш асосидаги бир марталик Илмий кенгаш Илмий семинарнинг 2026-йил 3 июнь куни соат 09:00 даги мажлисида бўлиб ўтади. Манзил: 180119, Қарши, Кўчабоғ кўчаси, 17-уй, Қарши давлат университети Педагогика факультети. Тел. (998 75) 221 21 04 E-mail: kasu_info@edu.uz Подключиться к конференции Zoom https://us06web.zoom.us/j/83983300348?pwd=A13lPMfaqio5cIABjefRKbLrqTwqkt.1 Идентификатор конференции: 839 8330 0348 Код доступа: 054757 http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_065529.png Tue, 02 Jun 2026 06:55:30 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2853-isaeva-gulora-faxriddinovnaning-filologiya-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida Исаева Гулора Фахриддиновнанинг 10.00.06 – “Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик” ихтисослиги бўйича “Немис ва ўзбек тилларидаги расмий матнларнинг лексик, стилистик хусусиятлари” мавзусидаги филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация иши ҳимояси Қарши давлат университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05 рақамли Илмий кенгашнинг 2026-йил 2- июнь куни соат 14:00 даги мажлисида бўлиб ўтади. Манзил: 180119, Қарши шаҳар, Кўчабоғ кўчаси, 17-уй, ҚаршиДУ Хорижий тиллар факультети, 3-қават 310 хона. Тел.: (+998 75) 221-21-04 e-mail: kasu_info@edu.uz Zoom havolasi:  https://us06web.zoom.us/j/82195254968?pwd=IJLtIth0IKtOQOtLahV9HLqCEou6OU.1 Идентификатор конференции: 821 9525 4968 Код доступа: 122930 http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_065233.png Tue, 02 Jun 2026 06:52:33 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2849-xidirov-xurshid-jamshid-oglining-iqtisodiyot-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida Хидиров Хуршид Жамшид ўғлининг 08.00.12 – “Минтақавий иқтисодиёт” ихтисослиги бўйича “Хусусий тадбиркорликни ривожлантиришнинг минтақавий жиҳатлари (Қашқадарё вилояти мисолида)”  мавзусидаги иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD)  диссертациясининг ҳимояси Қарши давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/2025.27.12.I.11.03 рақамли илмий кенгашнинг 2026-йил 6-июнь куни соат 1000 даги онлайн (масофавий) мажлисида бўлиб ўтади.   Манзил: 180119, Қарши, Кўчабоғ кўчаси, 17-уй, ҚарДУ 1-биноси, Туризм ва амалиёт маркази Тел: (998 75) 221 21 04  E-mail: kasu_info@edu.uz  Zoom: https://us06web.zoom.us/j/89575497268?pwd=Rq7mCxJIv1FC6rDeTSzbDcJ7hFnury.1 http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_064951.png Tue, 02 Jun 2026 06:49:51 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2845-mustafaeva-saodat-burxanovnaning-filologiya-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida Мустафаева Саодат Бурхановнанинг 10.00.01 – Ўзбек тили ихтисослиги бўйича “Салим Ашур шеъриятида қўлланилган лингвомаданий бирликлар тадқиқи” мавзусидаги филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация иши семинари Қарши давлат университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05 рақамли Илмий кенгаш таркибидаги Илмий кенгашнинг 2026-йил 3-июнь куни соат 14:00 даги мажлисида бўлиб ўтади. Манзил: 180119, Қарши, Қарши шаҳар, Кўчабоғ кўчаси, 17-уй, ҚаршиДУ Хорижий тиллар факультети, 3-қават 310-хона Tel.: (+998 75) 221-21-04 e-mail: kasu_info@edu.uz Zoom havolasi: https://us06web.zoom.us/launch/jc/84900306674 Идентификатор конференции: 849 0030 6674 Код доступа: 090490 http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/02/img_02062026_064642.png Tue, 02 Jun 2026 06:46:42 UTC http://host1.qarshidu.uz/uz/news/2840-shvetsiyalik-amaliyotchi-olim-aleks-matrsson-global-strategiyada-biznes-etikasi-muhim-rolini-takidladi Эксклюзив катта маслаҳатчи интервьюсида швециялик амалийотчи олим (Pracademic) ва халқаро бизнес стратегияси бўйича мутахассис жаноб Алекс Матрссон бугунги глобаллашган бизнес муҳитида компаниялар дуч келаётган мураккаб ахлоқий муаммолар ҳақида фикр билдирди. Корпорациялар ўз фаолиятини давлатлар чегараларидан ташқарига кенгайтирар экан, стратегик қарорлар қабул қилишда этиканинг аҳамияти ҳар қачонгидан ҳам долзарб бўлиб бормоқда. Жаноб Матрссоннинг таъкидлашича, этика эндиликда иккинчи даражали масала сифатида эмас, балки компаниянинг умумий стратегиясини шакллантирувчи асосий омил сифатида қаралиши керак. Замонавий бизнес муҳити этиканинг глобал операцияларнинг марказига интеграциялашувини талаб қилади. Бу эса корпоратив бошқарув, янги бозорларга кириш ва манфаатдор томонлар билан муносабатларни ташкил этишда муҳим рол ўйнайди. Матрссон халқаро бизнесдаги энг мураккаб масалалардан бири маҳаллий анъаналар ва универсал ахлоқий меъёрлар ўртасидаги мувозанат эканини қайд этди. Кўп миллатли компаниялар фаолият юритаётган ҳудудларнинг урф-одатлари билан халқаро ҳамжамият ва тартибга солувчи органлар томонидан қўйиладиган глобал талаблар ўртасида нозик мувозанатни сақлашга мажбур бўлмоқда. Унинг фикрича, айрим мамлакатларда совға бериш ёки айрим хизматлар учун қўшимча тўловлар одатий амалиёт ҳисобланиши мумкин, бироқ бошқа ҳудудларда бу ҳолатлар ахлоқий тамойилларга ёки ҳатто қонунчиликка зид бўлиши эҳтимолдан холи эмас. «Турли муҳитларда фаолият юритаётган компаниялар учун асосий вазифа маҳаллий анъаналарни ҳурмат қилган ҳолда энг юқори ахлоқий стандартларга риоя қиладиган стратегияни ишлаб чиқишдир», — дейди жаноб Матрссон. Унинг таъкидлашича, самарали етакчилик фақат қонунчилик талабларига риоя қилиш билан чекланмайди, балки ахлоқий тамойилларни ҳар бир стратегик қарорнинг ажралмас қисмига айлантиришни ҳам назарда тутади. Бу эса турли иш муҳитларида ҳалоллик ва масъулиятни мустаҳкамловчи тизим яратишга хизмат қилади. Глобал таъминот занжирлари ҳақида сўз юритар экан, Матрссон қиймат яратиш занжирининг барча босқичларида ахлоқий меъёрларни таъминлаш учун қатъий назорат зарурлигини алоҳида таъкидлади. Айниқса, меҳнат ва экологик талаблар нисбатан суст бўлган ҳудудларда юзага келадиган ахлоқий камчиликлар компания обрўси ва фаолиятига жиддий таъсир кўрсатиши мумкин. «Энг муҳим вазифа — хомашё қазиб олишдан тортиб тайёр маҳсулот истеъмолчига етказилгунга қадар барча жараёнларда ахлоқий стандартларнинг изчил қўлланилишини таъминлашдир», — дейди Матрссон. Унинг фикрича, этикани таъминот занжири стратегиясининг асосий қисми сифатида қабул қилган компаниялар нафақат ижтимоий масъулият соҳасида етакчилик қилади, балки очиқлик ва масъулият талаб қиладиган замонавий бизнес муҳитида янада барқарор ташкилотларга айланади. Матрссоннинг таъкидлашича, корпоратив стратегияларнинг ахлоқий асослари айнан етакчилик орқали шаклланади. Ахлоқий қарорлар қабул қилиш жараёни ташкилотнинг энг юқори бошқарув даражасидан бошланиши ва компания фаолиятининг барча жабҳаларида намоён бўлиши лозим. «Ахлоқий стандартларни ишлаб чиқиш ва аудитлар ўтказиш муҳим. Бироқ ҳақиқий етакчилик этика корпоратив маданиятнинг ажралмас қисмига айланганда намоён бўлади», — дея таъкидлайди у. Унинг фикрича, ушбу қадриятларни илгари сурадиган раҳбарлар ташкилотда шундай муҳит яратадики, унда ахлоқий қарорлар қабул қилиш оддий сиёсат эмас, балки ҳар бир ходимнинг кундалик фаолиятидаги табиий ёндашувга айланади. Натижада компанияда шаффофлик, адолат ва ҳисобдорлик тамойиллари мустаҳкамланади. Матрссон бугунги кунда шаффофлик ва ҳисобдорликнинг аҳамияти янада ортиб бораётганини ҳам алоҳида қайд этди. Ахборот тез ва кенг тарқаладиган замонда компаниялар узоқ ҳудудлардаги ахлоқий муаммоларни эътиборсиз қолдира олмайди. «Ахлоқий масалаларга кўз юмиш даври ортда қолди. Инвесторлар, ходимлар ва ҳамкорлар ўз талабларини фаол билдирмоқда. Ишонч ва обрўни сақлаб қолиш учун компаниялар ўз ахлоқий амалиётлари ҳақида очиқ ва шаффоф бўлишлари зарур», — дейди у. Матрссоннинг фикрича, шаффофлик муаммолар юзага келганда қўлланиладиган чорадан кўра, компания глобал стратегиясининг фаол элементи бўлиши керак. Бу ёндашув ташкилотларга хавфларни олдиндан аниқлаш ва обрўга путур етказиши мумкин бўлган ахлоқий хатоларнинг олдини олиш имконини беради. Технологияларнинг жадал ривожланиши ҳам бизнес этикаси учун янги имкониятлар ва синовларни юзага келтирмоқда. Сунъий интеллект, блокчейн ва катта маълумотлар (Big Data) каби инновациялар саноатни тубдан ўзгартириш салоҳиятига эга бўлса-да, улар махфийлик, маълумотлар хавфсизлиги ва алгоритмик холислик билан боғлиқ янги ахлоқий саволларни ҳам келтириб чиқармоқда. «Бу технологиялар самарадорлик ва инновациялар учун улкан имкониятлар яратади. Шу билан бирга, улар махфийлик, маълумотларни ҳимоя қилиш ва адолат масалалари бўйича муҳим ахлоқий саволларни ҳам юзага келтиради», — дея таъкидлайди Матрссон. Унинг фикрича, юқори лавозимли раҳбарлар технологик стратегияларни ишлаб чиқишда ахлоқий тамойилларни ҳам интеграция қилишлари лозим. Технологиялардан масъулиятли фойдаланишга устувор аҳамият берадиган компаниялар нафақат рақобатбардошлигини сақлаб қолади, балки манфаатдор томонларнинг ишончини ҳам мустаҳкамлайди. Хулоса қилиб айтганда, швециялик амалийотчи олим ва халқаро бизнес стратегияси бўйича эксперт Алекс Матрссон этика ҳар қандай халқаро бизнес стратегиясининг марказий устуни бўлиши кераклигини яна бир бор таъкидлайди. Раҳбарлар нафақат молиявий натижаларни таъминлаш, балки ахлоқий тамойилларни глобал фаолиятнинг барча жиҳатларига интеграция қилиш учун ҳам масъулдирлар. Этикани стратегиянинг ажралмас қисми сифатида қабул қилган ташкилотлар бугунги қадриятларга асосланган глобал бизнес муҳитида муваффақият қозониш учун энг қулай позицияга эга бўлади. Матрссоннинг фикрлари шуни кўрсатадики, ахлоқий қарорлар қабул қилиш энди шунчаки қонунчилик талабларига риоя қилиш масаласи эмас, балки узоқ муддатли муваффақиятни таъминлайдиган стратегик устунликдир. Этиккага етарли эътибор бермаган компаниялар эса манфаатдор томонларнинг ишончи ва содиқлигини йўқотиш, натижада глобал бизнесдаги мавқеига путур етказиш хавфи билан юзлашади. Жаноб Алекс Матрссон ҳақида Жаноб Алекс Матрссон — швед «Пракademик» ва Халқаро Бизнес Стратегидир. У кўзли глобал етакчи, ментор, тадбиркор, катта ўқитувчи, тадқиқотчи ва таниқли халқаро бизнес маслаҳатчисидир. У Швецияда бизнес стратегияси бўйича биринчи рақамли магистр битирувчисидир. Глобал қиймат занжири бўйлаб бизнесни бошлаш, юритиш ва бошқаришда катта тажрибага эга бўлиб, инвесторлар, кичик ва ўрта корхоналар, трансмиллий корпорациялар, давлат идоралари, университетлар ва кўп тармоқли илмий институтлар билан халқаро миқёсда ишлаган. Сиёсат, бизнес стратегияси, саноат маркетинги, тижорат дипломатияси ва тадқиқотларни тижоратлаштириш билан боғлиқ стратегик масалалар бўйича фаол сўзловчи ҳисобланади. Олий таълим соҳасида жаноб Матрссон серендипия, инновация ва синергия яратиш кучига ишонади. Шунинг учун ҳам ушбу тушунчалар биргаликда унинг билим тарқатиш фаолиятининг пойдевори бўлиб хизмат қилади. У қатъий характер касб этган прагматик ёндашувни қўллайди. У асосий бизнес тушунчаларини муваффақиятли етказиб беришни тизимли равишда таъминлайди, бир вақтнинг ўзида талабаларнинг рефлексив мутафаккир бўлиш қобилиятини ривожлантиради. У талабалар ўзларининг «замонавий» билимларини конструктив тарзда амалга оширишга қодир бўлишларини мақсад қилган — шунда улар ўз маҳаллий жамоалари, минтақалари ва кенг дунё жамиятининг «ижтимоий» ва «иқтисодий» фаровонлигини илгари суришда бебаҳо манба бўла оладилар. Унинг илмий тадқиқотлари савдони рағбатлантириш, ривожланаётган бозорлар, бизнес барқарорлиги ва халқаро фаолиятнинг тармоқ ёндашуви атрофида жамланган. Жаноб Алекс Матрссон Швециянинг жануби-шарқидаги Калмар шаҳридан келиб чиққан Шимолий Скандинавия оиласи — Матрссон уйининг аъзосидир. Консерватив тамойилларга мустаҳкам таяниб, билимга, анъанага ва умумий фаровонликка бағишланган оила вакили ҳисобланади. Ва ниҳоят, шахсий ҳаётида унинг кенг доирадаги қизиқишлари орасида кўк китлар, араб отлари, классик мусиқа, ахлоқий капитализм, дин, маданият, Шимолий мамлакатлар, КХК минтақаси ва Марказий Осиё — айниқса Қозоғистон — алоҳида ўрин тутади. http://host1.qarshidu.uz/uploads/2026/06/01/img_01062026_124558.png Mon, 01 Jun 2026 12:45:59 UTC